dinsdag 27 augustus 2019

Over mijn manuscript: halverwege en herschrijven

Eén miljoen mensen in Nederland zijn bezig met creatief schrijven. Ik ben er één van, jij misschien ook. Inmiddels heb ik het contract getekend voor mijn debuutroman en momenteel ben ik bezig met het verwerken van de feedback die mijn redacteur gaf op de eerste helft van het manuscript. Vandaag vertel ik over de verrassingen en uitdagingen die het herschrijven met zich meebrengt. Enjoy!

1. De eerste helft? Een redacteur leest toch pas mee als het manuscript af is?
Als jij een compleet manuscript naar een uitgeverij hebt gestuurd, leest een redacteur inderdaad een 'af' manuscript (meestal de eerste versie). Ik heb dat niet gedaan, ik had eigenlijk alleen een idee. Pas toen uitgeverijen geïnteresseerd waren, ben ik dat gaan uitwerken. Het is heel fijn om te schrijven terwijl je een redacteur hebt: zo kan je meteen hulp zoeken wanneer je vastloopt en als er een probleem opduikt, hoef je bijvoorbeeld maar 20.000 woorden te veranderen in plaats van 60.000. Dat scheelt heel veel tijd!

Zo ziet een half manuscript eruit: dubbelzijdig geprint en met ezelsoren omdat het gezellig meegaat in de trein, naar het park of naar het dakterras.

2. De volgorde veranderen
Mijn manuscript bestaat uit meerdere delen: de grootste zijn een verhaallijn in het 'nu' en flashbacks. Als je aan het schrijven bent, voelt het logisch om een bepaalde volgorde aan te houden. Zo vond ik het kennelijk een goed idee om negentig procent van de flashbacks in één hoofdstuk te proppen. Dat mag dus wat meer verspreid over het manuscript. Het is nog knap lastig om op een natuurlijke manier toe te werken naar een flashback zonder tegen de lezer te zeggen dat HIER EEN FLASHBACK IS. En wat dacht je van hoofdstukken? Wanneer is het tijd voor een nieuw hoofdstuk, wat is een goede laatste zin om een hoofdstuk af te sluiten, hoeveel scènes passen er in een hoofdstuk?

Speciaal voor het herschrijven heb ik de versie die de redacteur las gekopieerd naar een nieuw document. Het heet 'experi(docu)ment'. Op die manier heb ik het idee dat ik kan kliederen en dat het niet erg is dat ik knoei, ik heb namelijk ook nog een keurig document met 'hoofdstuk 1 t/m 15' waarin de oorspronkelijke versie is opgeslagen.

De redacteur heeft de belangrijkste feedback al vóór ons gesprek samengevat. Haar pen is groen (vast psychologisch positief) en ze schrijft ook boektitels, films en series op die te maken hebben met mijn manuscript.

3. Van de ik-vorm naar de derde persoon
De redacteur had de belangrijkste punten van ons gesprek op een los blaadje geschreven (inderdaad, dat is de afbeelding hierboven). Het begon met het allerbelangrijkste: de eerste 30.000 woorden van het manuscript stonden in de ik-vorm en tegenwoordige tijd, dus: 'Ik vind dit leuk.' Dit werkte niet. Zoals je zien, had de redacteur twee oplossingen bedacht. Ik heb ervoor gekozen om het manuscript om te schrijven naar de derde persoon: 'Zij vindt dit leuk.' Omdat ik zelf vond dat dit ook niet werkte, heb ik daarnaast de tegenwoordige tijd vervangen door de verleden tijd: 'Zij vond dit leuk.'

Het is best wel een kloteklus (en dit is slechts het halve manuscript, stel je voor dat ik twee keer zo veel had moeten veranderen!), maar aan de andere kant wordt het verhaal er fris van. In de ik-vorm zat het verhaal 'op slot', ik vond het lastig om dingen toe te voegen en het is een beperkt perspectief. De derde persoon is natuurlijker en het verhaal ligt weer open. Opeens zie ik gaten en mogelijkheden, waardoor het verhaal groeit.

Ik hoef me niet af te vragen wanneer de redacteur iets niet duidelijk vindt. 😂

4. Psychologie van personages
Eén van mijn valkuilen als schrijver is dat ik heel erg gericht ben op plot. Daardoor blijven mijn personages vaak achter. De redacteur formuleerde voorzichtig dat de psychologie van de hoofdpersoon 'erg op de achtergrond blijft'. Ofwel: de hoofdpersoon heeft de diepgang van een vliegenmepper. Dat is een probleem en dat ben ik nu aan het oplossen. Allereerst heb ik er met mijn redacteur over gepraat (zulke gesprekken zijn supernuttig, neem nooit genoegen met een redacteur die er niet voor zorgt dat je zin krijgt om te schrijven!) en we kwamen tot de conclusie dat dit wellicht samenhangt met de ik-vorm die niet werkte.

Ik denk dat we gelijk hadden: nu ik in de derde persoon schrijf, komt mijn hoofdpersoon veel beter uit de verf. Daarnaast heb ik de waarde onderschat van het 'leren kennen' van je personages. Als je korte verhalen schrijft, heb je alleen een heel klein stukje van een personage nodig, maar voor een boek moet je zoveel meer uit je personages halen.

Sommige scènes in mijn verhaal zijn vrij gruwelijk (hoop ik).

5. Het wordt steeds leuker
De grootste verrassing is dat het werken aan het manuscript steeds leuker wordt. De redacteur geeft op een heel motiverende manier feedback, waardoor ik zin krijg om met de kritiek aan de slag te gaan. Zoals ik eerder in een blog schreef, is en blijft het echt 'mijn verhaal', de mogelijkheden zijn eindeloos. Elke dag (ik probeer dagelijks aan het manuscript te werken) leer ik veel en zie ik het verhaal beter worden.

Is er veel wat anders moet? Ja, maar niet meer dan ik had verwacht, het zijn eerder puzzels dan enorme problemen. Zelf houd ik ook bij wat ik zelf niet goed vind aan het verhaal, waar ik zelf echt trots op ben en waarover ik mijn redacteur vragen wil stellen (met kleurtjes, mijn worddocumenten zien er altijd vrolijk uit). Vanaf het begin van dit proces heb ik geroepen dat ik geen 'makkelijk manuscript' wilde schrijven. Ik zie het schrijven van dit verhaal als een uitdaging en een leerproces. Wat er ook gebeurt als het boek af is: de uitdaging ben ik aangegaan en ik heb nu al meer geleerd dan ik ooit verwachtte.

Ik had gedacht dat ik meer druk zou voelen, dat ik bang zou zijn dat de uitgeverij spijt zou krijgen van mijn contract of dat ik zou vastlopen tijdens het schrijven. Natuurlijk zijn er soms momenten van onzekerheid, dat hoort erbij, maar wanneer ik bezig ben met mijn manuscript, verdwijnen ze. Dat schrijven leuk was wist ik al; dat herschrijven zo leuk kan zijn, is een mooie bonus.


Bedankt voor het lezen van mijn blog. Al je vragen, reacties en doodsbedreigingen kan je kwijt onder dit bericht. Je mag ook mailen naar inhoudsloosgezwam@gmail.com of contact met mij opnemen via TwitterInstagram of Facebook. Binnenkort verschijnt er nieuw blogbericht over schrijven. Suggesties zijn welkom!

1 opmerking: