woensdag 17 januari 2018

The Picture of Dorian Grey - Oscar Wilde (recensie)

Ik geloof niet dat ik ooit een boek heb gelezen dat te vergelijken is met The Picture of Dorian Gray, geschreven door Oscar Wilde. Ik geloof ook niet dat ik het ooit zo moeilijk heb gevonden om mijn mening over een boek te geven, maar ik ga het toch proberen. Zoals altijd is deze recensie spoilervrij.

The Picture of Dorian Gray gaat over Dorian Gray (niet Grey, excuses aan de liefhebbers van een slecht geschreven boekenserie), die geschilderd wordt en wenst hij nooit ouder zal worden. Wat hij dan nog niet weet, is dat zijn wens wordt vervuld. Dorian Gray wordt geen dag ouder, maar het portret dat van hem wordt geschilderd wel. De eerste versie van dit boek werd gebruikt als bewijsmateriaal om auteur Oscar Wilde te veroordelen tot dwangarbeid wegens homoseksuele handelingen. In deze versie van het boek zijn de expliciete homoseksuele passages geschrapt - de impliciete niet - en zijn er zes hoofdstukken toegevoegd door Wilde zelf.

Dit is de editie die ik heb gelezen. Er waren geen mooie foto's van te vinden op internet, dus dit is een eigen foto.

Het is een nagenoeg perfect boek. Het is voor het eerst gepubliceerd in 1890, maar Wilde was zijn tijd ver vooruit, dus het voelt veel minder oud. De inhoud tikt wel moeiteloos wat boxjes van de Romantiek af: veel uitroeptekens, minder flatteuze uitspraken over vrouwen en een fantastische gothic/horrorachtige sfeer. Het boek is op bepaalde momenten ook best eng. Soms staat er een zin in het boek waarbij je denkt: shit, dit is een cliché – maar een halve seconde later besef je dat dit een originele zin van Wilde is die later zo vaak is gebruikt door andere mensen dat hij een cliché is geworden.

Het meest opvallende aan dit boek is de schrijfstijl. Ik heb de Engelse versie gelezen en ik zou niet weten hoe je dit boek in het Nederlands zou moeten vertalen. Dit is nauwelijks nog proza te noemen, dit is muziek, dit is een taal die elk jaar een stukje verder buiten ons bereik glijdt. Ik kan het niet omschrijven, dus hier zijn vier citaten:

‘There are few of us who have not sometimes wakened before dawn, either after one of those dreamless nights that make us almost enamored of death, or one of those nights of horror and misshapen joy, when through the chambers of the brain sweep phantoms more terrible than reality itself, and instinct with that vivid life that lurks in all grotesques, and that lends to Gothic art its enduring vitality, this art being, one might fancy, especially the art of those who minds have been troubled with the malady of reverie.’

Een voorbeeld van een citaat dat cliché lijkt, tot je je realiseert dat Wilde de eerste was die dit opschreef: ‘Nowadays people know the price of everything and the value of nothing.’

Nog eentje: ‘There is only one thing in the world worse than being talked about, and that is not being talked about.’

Soms is Wilde ook verrassend tot he point: ‘There is no such thing as a moral or an immoral book. Books are well written, or badly written. That is all.’

Wat ook fantastisch is geschreven, zijn alle dialogen in het boek. Het taalgebruik is niet alleen prachtig, het leest ook nog heel natuurlijk, het is spannend, je hebt als lezer het idee dat er bij elk gesprek tussen personages een bepaalde inzet is. De drie hoofdpersonen zijn goed uitgewerkt en deze roman heeft ook veel plot. Het begin is redelijk traag, daar is het taalgebruik de hoofdrolspeler, halverwege het boek vertraagt het verhaal nog verder, omdat Wilde ook uitweidt over zijn opvattingen over kunst, en daarna zijn er opeens jaren voorbij en is er een abrupte overgang naar de laatste akte. Die overgang is misschien net wat te abrupt, omdat de auteur alleen hint op wat Dorian in de tussenliggende jaren heeft gedaan. Zo heeft hij mensen gekwetst, maar Wilde vertelt nooit hoe, of op welke manier. Dat is een bewuste keuze, een keuze die de lezer zelf laat nadenken, maar ook een keuze die ervoor zorgt dat we er opeens personages opgevoerd worden die de lezer nauwelijks kent, waardoor meeleven met die personages moeilijker is dan met de personages die aan het begin van de roman geïntroduceerd worden.

Als je het boek leest, realiseer je je op een gegeven moment hoe het verhaal moet eindigen, omdat er geen andere optie is. Juist op het moment dat je dat doorhebt, zet Wilde je nog even op het verkeerde been. Het laatste deel van het roman is duidelijk een pad naar het einde toe, met wat meer ruimte voor plot, waardoor dit boek een fantastische balans tussen proza en plot heeft.

Omdat ik de overgang in het middenstuk iets te abrupt vond, geef ik dit boek geen 10. Maar het is verder zo goed als perfect en als je van lezen houdt, hóórt dit boek gewoon in je boekenkast en moet het er gelezen uitzien. The Picture of Dorian Gray is Oscar Wildes enige roman, maar deze roman leest als een compleet oeuvre.

Cijfer: 9,5

Er staat nog mooie Engelstalige literatuur klaar om gelezen te worden. Je kunt op de afbeelding klikken om de titels leesbaar te maken.

1 opmerking: