woensdag 17 januari 2018

The Picture of Dorian Gray - Oscar Wilde (recensie)

Ik geloof niet dat ik ooit een boek heb gelezen dat te vergelijken is met The Picture of Dorian Gray, geschreven door Oscar Wilde. Ik geloof ook niet dat ik het ooit zo moeilijk heb gevonden om mijn mening over een boek te geven, maar ik ga het toch proberen. Zoals altijd is deze recensie spoilervrij.

The Picture of Dorian Gray gaat over Dorian Gray (niet Grey, excuses aan de liefhebbers van een slecht geschreven boekenserie over grijze dingen), die geschilderd wordt en wenst hij nooit ouder zal worden. Wat hij dan nog niet weet, is dat zijn wens vervuld zal worden. Dorian Gray wordt geen dag ouder, maar zijn portret wel. De eerste versie van dit boek werd gebruikt als bewijsmateriaal om auteur Oscar Wilde te veroordelen tot dwangarbeid wegens homoseksuele handelingen. In deze versie van het boek zijn de expliciete homoseksuele passages geschrapt - de impliciete niet - en zijn er zes hoofdstukken toegevoegd door Wilde zelf.

Dit is de editie die ik heb gelezen. Eigen foto.

Dit boek is nagenoeg perfect. Het is voor het eerst gepubliceerd in 1890, maar Wilde was zijn tijd ver vooruit, dus het voelt veel minder oud. De inhoud tikt moeiteloos wat boxjes van de negentiende-eeuwse literatuur af: veel uitroeptekens, minder flatteuze uitspraken over vrouwen en een fantastische gothic/horrorachtige sfeer. Het boek is op bepaalde momenten ook best eng, wat natuurlijk heerlijk is, want niets is beter dan een boek dat iets met zijn lezer doet. Het is ook bizar hoe invloedrijk dit boek is geweest. Soms staat er opeens een zin waarbij je denkt: shit, dit is een cliché – maar een halve seconde later besef je dat dit een originele zin van Wilde is die later zo vaak is gebruikt door andere mensen dat hij een cliché is geworden.

Het meest opvallende aan dit boek is de schrijfstijl. Ik heb de Engelse versie gelezen en ik zou niet weten hoe je dit boek in het Nederlands zou moeten vertalen. Dit is nauwelijks nog proza te noemen, dit is muziek, dit is een taal die elk jaar een stukje verder buiten ons bereik glijdt. Ik kan het niet omschrijven, dus hier zijn vier citaten:

‘There are few of us who have not sometimes wakened before dawn, either after one of those dreamless nights that make us almost enamored of death, or one of those nights of horror and misshapen joy, when through the chambers of the brain sweep phantoms more terrible than reality itself, and instinct with that vivid life that lurks in all grotesques, and that lends to Gothic art its enduring vitality, this art being, one might fancy, especially the art of those who minds have been troubled with the malady of reverie.’

Een voorbeeld van een citaat dat cliché lijkt, tot je je realiseert dat Wilde de eerste was die dit opschreef: ‘Nowadays people know the price of everything and the value of nothing.’

Nog eentje: ‘There is only one thing in the world worse than being talked about, and that is not being talked about.’

Soms is Wilde ook verrassend to the point: ‘There is no such thing as a moral or an immoral book. Books are well written, or badly written. That is all.’ 

Wat ook fantastisch is geschreven, zijn alle dialogen in het boek. Het taalgebruik is niet alleen prachtig, het leest ook nog heel natuurlijk, het is spannend, je hebt als lezer het idee dat er bij elk gesprek tussen personages een bepaalde inzet is. De drie hoofdpersonen zijn goed uitgewerkt en deze roman heeft ook veel plot. Het begin is redelijk traag, daar is het taalgebruik de hoofdrolspeler.  Halverwege het boek vertraagt het verhaal nog verder, omdat Wilde uitweidt over zijn opvattingen over kunst, en daarna zijn er opeens jaren voorbij en is er een abrupte overgang naar de laatste akte. Die overgang is misschien net wat te abrupt, omdat de auteur alleen hint op wat Dorian in de tussenliggende jaren heeft gedaan. Zo heeft hij mensen gekwetst, maar Wilde vertelt nooit hoe, of op welke manier. Dat is een bewuste keuze, een keuze die de lezer zelf laat nadenken, maar ook een keuze die ervoor zorgt dat er opeens personages opgevoerd worden die de lezer nauwelijks kent, waardoor meeleven met die personages moeilijker is dan met de personages die aan het begin van de roman geïntroduceerd worden.

Als je het boek leest, realiseer je je op een gegeven moment hoe het verhaal moet eindigen, omdat er geen andere optie is. Juist op het moment dat je dat doorhebt, zet Wilde je nog even op het verkeerde been. Het laatste deel van het roman is duidelijk een pad naar het einde toe, met wat meer ruimte voor plot, waardoor dit boek een fantastische balans tussen proza en plot heeft.

Omdat ik de overgang in het middenstuk iets te abrupt vond, geef ik dit boek geen 10. Maar het is verder zo goed als perfect en als je van lezen houdt, hóórt dit boek gewoon in je boekenkast en moet het er gelezen uitzien. The Picture of Dorian Gray is Oscar Wildes enige roman, maar deze roman leest als een compleet oeuvre.

Cijfer: 9,5

Er staat nog mooie Engelstalige literatuur klaar om gelezen te worden. Je kunt op de afbeelding klikken om de titels leesbaar te maken.

3 opmerkingen:

  1. Leuk stuk Marjolijn, ik ben benieuwd. Ik hou van dandy's :)

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Wow, wat een opmerkingen, inhoud loos als gezwam. Ik vind het boek lezen als een roman die leven is, niet wat jij vindt: dat literatuur over literatuur gaat, daar het geen literatuur is, maar prozaïsch geleuter dat jij doet, dat gaat over de vorm, daar daar je stuk over gaat, maar mist de kennis die gaat over waar het over gaat: dat het gaat over innerlijk, die ik BEN, waar jij de buitenkant blijft, Dorian Gray, als mismaakt schepsel, waar ik besef wat de auteur bedoelt: dat het om leven gaat dat leven IS, dat innerlijk is, dat IS!

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Wow, wat een reactie, onbegrijpelijk als... nou ja, ik weet niet eens als wat. Allereerst spel je het woord uit je eerste zin als 'inhoudsloos', niet als 'inhoud loos', ten tweede is het nogal goedkoop om toespelingen te maken op de naam van een blog en ten derde is je reactie behoorlijk vaag. Dat je het niet met me eens bent meen ik te kunnen lezen (waarom je daar zo aanvallend over doet is mij een raadsel), maar inhoudelijk begrijp ik er niets van.

    Je zegt: '[...] niet wat jij vindt: dat literatuur over literatuur gaat [...]'
    Nou ja, ik zeg nergens dat ik dat vind en ik vind dat ook helemaal niet, dus ik vind het echt heel raar dat je dit zegt. Daarnaast begrijp ik de betekenis van deze zin ook niet. Literatuur gaat over literatuur? Literatuur gaat dus over andere boeken? Literatuur is intertekstualiteit? Ik weet echt niet wat je hier bedoelt.

    Je zegt: '[...] daar het geen literatuur is [...]'
    Dit boek is wereldliteratuur. "The Picture of Dorian Gray" (ik kan in reacties geen cursieve opmaak gebruiken) is een klassieker. Hier kan je een kort overzicht lezen van diverse definities van literatuur: https://nl.wikipedia.org/wiki/Literatuur#Verschillende_soorten_definities

    Je zegt: '[...] maar prozaïsch geleuter dat jij doet [...]'
    Beetje flauw dat je me hierop aanvalt. Je hebt me eerder aangevallen op de naam van mijn blog, "Inhoudsloos gezwam", dus het is een beetje gek dat je me daarna aanvalt op "prozaïsch geleuter". Dat is wat je kunt verwachten als je een blog met zo'n naam aanklikt. Je gaat een bakker toch ook niet aanvallen omdat hij brood verkoopt?

    Je zegt: '[...] maar mist de kennis die gaat over waar het over gaat [...]'
    Zo'n zin begrijp ik gewoon niet. Misschien mis ik dus inderdaad kennis, maar wat bedoel je met 'die gaat over waar het over gaat'? Bedoel je kennis van het verhaal inhoudelijk? Zoals ik in de eerste alinea schreef, is mijn recensie spoilervrij. Dat betekent dat ik het verhaalverloop niet tot in detail bespreek, zodat mensen na het lezen van mijn recensie nog van het boek kunnen genieten.

    Je zegt: '[...] dat het gaat over innerlijk, die ik BEN, [...]'
    Met 'die' kan je nooit terugverwijzen naar 'innerlijk' ('die' is mannelijk of vrouwelijk, 'innerlijk' is onzijdig). Het moet 'dat' zijn, maar dat is nog steeds een rare zin. Of bedoel je 'wie' in plaats van die?

    Je zegt: '[...] waar jij de buitenkant blijft, Dorian Gray, als mismaakt schepsel [...]'
    Spreek je hier het personage Dorian Gray aan of mij? Ook is de zin 'waar jij de buitenkant blijft' erg raar, zeker over een recensie. Bedoel je dat ik niet diep genoeg inga op het boek? Dat ik oppervlakkig blijf? Opnieuw: dat is om spoilers tegen te gaan.

    Je zegt: '[...] waar ik besef wat de auteur bedoelt [...]'
    Tenzij je voor 1900 bent geboren en Oscar Wilde persoonlijk hebt gekend, kan je niet weten wat de auteur bedoelde. Je kunt alleen interpreteren. Zo zeker stellen dat je weet wat een auteur bedoelt is niet alleen kortzichtig, maar het neigt ook naar arrogantie. Bovendien leest iedereen een boek anders. Er zijn zoveel interpretaties mogelijk, de jouwe hoeft niet per se juist te zijn.

    Ik hoop dat je je reactie wilt verduidelijken, zodat ik een inhoudelijke discussie met je aan kan gaan.

    BeantwoordenVerwijderen