zondag 8 november 2015

Uitgeven in eigen beheer

'Je mag mijn boek recenseren!' zegt Mila*, terwijl ze me stralend aankijkt. We zitten tegenover elkaar op een terras, zij met een glas sinaasappelsap en ik met een verse muntthee.
'Je boek?' echo ik.
'Mijn boek. Volgende maand komt het uit.'
'Oh wauw, gefeliciteerd zeg.'
'Dankjewel.' Mila neemt een slok van haar sinaasappelsap en laat hem door haar mond rollen. Eerst bolt haar linkerwang op, vervolgens de rechter. 'Luister, ik bestel zelf wat exemplaren waar ik mijn handtekening inzet. Die komen iets eerder beschikbaar dan de boeken voor de verkoop. Wat denk je ervan als jou zo'n exemplaar geef? Het zijn maar tweehonderd pagina's, die heb je zo gelezen. Dan ben je de allereerste die een recensie over mijn boek heeft geschreven!'
'Eigenlijk recenseer ik niet in opdracht -'
'Het heet Zonsondergang in de bergen*,' praat Mila opgewekt verder, 'en ik wéét dat jij een hekel hebt aan zulke titels, maar geloof me, dit boek is anders. Je gaat het fantastisch vinden. Het lijkt een beetje op jouw eigen verhalen, ook met een plottwist en zo, en ik heb me uiteraard laten inspireren door Charles Dickens, al zegt mijn moeder dat er ook een stukje thriller in zit. Je houdt toch van thriller? Dit is perfect voor je blog.'

Toevallig heb ik een hekel aan Dickens. Nee, dat is niet waar, ik heb twee uur lang college over hem en Great Expectations gehad en als mens was hij ongetwijfeld boeiend en zeer talentvol, maar ik heb er weken over gedaan om Oliver Twist uit te lezen omdat ik gewoon niet door dat boek heen kwam.
'Ik recenseer niet in opdracht,' herhaal ik tegen Mila.
'Waarom niet?'
'Omdat ik eerlijk wil zijn. Ik wil een twee en een tien kunnen geven zonder een dag later door de auteur bedreigd te worden omdat hij of zij iets anders verwachtte.'
'Wacht,' zegt Mila. Ze haalt haar telefoon uit haar broekzak, duwt op een paar knoppen en drukt hem in mijn handen. 'Dit is de eerste pagina. Kijk maar wat je ervan vindt.'

Na drie zinnen heb ik twee spelfouten, een pleonasme, een tangconstructie en een verkeerd gebruikte apostrof gevonden. Ik blijf naar het scherm staren, bang om Mila te vragen of ze me toevallig het verkeerde verhaal heeft gegeven.
'Wat vind je?' dringt ze aan.
Tijd rekken. Ik moet tijd rekken. 'Wie is de uitgever?'
'Brave New Books*.'
Dat is geen uitgever. Dat is een platform waarop je - waarschijnlijk tegen betaling, het specifieke platform ken ik niet - je manuscript en een pdf-bestandje als cover kunt uploaden. Net als bijvoorbeeld Free Musketeers doet het platform niet aan afwijzingen. De auteur is de klant, niet de lezer. De boeken komen niet in de boekhandel, maar dat weet de auteur zelf vaak niet. Die denkt te maken te hebben met De Bezige Bij 2.0 en ziet al een glansrijke literaire carrière voor zich.
Begrijp me niet verkeerd, ik vind niet dat er iets mis is met self publishing. Toen mijn oma overleed, schreef mijn opa een reeks gedichten over haar. Deze gedichten heeft hij gebundeld en laten drukken, de hele familie kreeg een exemplaar. Ik vind dat er iets mis is met de verwachtingen die zo'n platform schijnbaar opwekt bij mensen die de ambitie hebben om schrijver te worden.
'Heb je redactie laten doen?' vraag ik aan Mila, hoewel ik het antwoord al kan raden.
'Dat leek me niet nodig.'
'En hoeveel gaat dat boek kosten?'
'Vijfentwintig euro, maar jou wil ik wel korting geven, hoor.'
Vijfentwintig euro voor tweehonderd pagina's zonder enige vorm van redactie. Doordat zo'n platform geen selectie houdt en letterlijk alles publiceert, zit er geen kwaliteitsgarantie achter. Misschien worden er fantastische boeken ontwikkeld, maar door alle 'rotzooi' die ertussen is beland, heeft elk boek van zo'n platform een bepaald imago.
'Is dat ook niet iets voor jou?' vraagt Mila.
'Wat?'
'Zo'n uitgever als Brave New Books.'
'Nee, dat denk ik niet,' zeg ik.
'Waarom niet?'
'Omdat ik mensen geen vijfentwintig - ik bedoel, omdat ik mensen niet wil laten betalen voor een tekst zonder kwaliteit. Bij mij is het een reguliere uitgever of geen uitgever. Als ik iets schrijf wat ik aan andere mensen wil laten lezen, print ik dat wel voor ze, of zet ik dat op mijn blog.'

'Weet je,' zegt Mila even later, als ze haar sinaasappelsap bijna op heeft, 'sommige mensen begrijpen literatuur gewoon niet. Toen ik meedeed aan een schrijfwedstrijd, vond iedereen mijn tekst fantastisch. Iederéén. Maar die jury noemde hem niet eens. Volgens mij begrijp jij mijn boek niet.'
'Dat zal het zijn,' zeg ik, opgelucht dat ik van het gesprek af ben.
'Maar dat geeft niet,' gaat Mila verder. 'Ik kan je alles uitleggen. Ik kan zelfs de recensie voor je schrijven als je dat wilt. Het enige wat je dan nog hoeft te doen, is hem op je blog zetten.'
'Nee, dankjewel.'
'Heb je enig idee hoe fantastisch die reclame is?'
'Mijn blog wordt echt niet zó goed bekeken -'
'Voor jou. Reclame voor jouw blog! Mijn hele familie zegt dat het ongetwijfeld een bestseller wordt, dus iedereen googelt die titel straks. Als ik op televisie kom, kan ik jouw blog noemen. Laat mij gewoon die recensie schrijven, publiceer hem en wacht af. Een literair werk zal jij nooit schrijven, maar wie weet maak je nog carrière als recensent.'
In de stilte die valt omdat Mila adem moet halen, wenk ik de serveerster. Of we kunnen afrekenen, vraag ik.
'Dat is dus een nee?' zegt Mila.
'Sorry.'
'Het geeft niet.' Ze graait in haar tas, op zoek naar haar portemonnee met kleingeld. 'Ik stuur je wel een berichtje als het boek er is. Dan mag je het nog steeds met korting kopen.'

* = de naam 'Mila' is niet haar echte naam, Zonsondergang in de bergen is niet de titel van het boek en Brave New Books is niet het platform dat ze heeft gebruikt.

3 opmerkingen:

  1. Ze klinkt als een typische moderne non-valeur - overlopend van zelfoverschatting maar gespeend van enige realiteitszin. Tijd om te ontvrienden (hoe heet dat in rl?) lijkt me!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Bedankt voor je reactie!
      Ergens is het triest omdat 'Mila' oprecht gelooft dat haar boek straks in de boekhandels komt en vijf sterren van de Volkskrant gaat krijgen, dus 'ontvrienden' zal ik niet snel doen.

      Het contact zal wel op een wat lager pitje staan omdat zij dit blogbericht 'een symptoom van jaloezie' vindt. :)

      Verwijderen
    2. Het was meer haar neerbuigendheid die me stoorde - een vervelende vorm van zelfoverschatting. Dat 'symptoom van jaloezie' is een grappige vorm van verdringing :-)

      Verwijderen