woensdag 26 augustus 2015

Recensie: 1q84 - Haruki Murakami

IK HEB HET UITGELEZEN.

Mijn god, volgens mij heb ik nog nooit een recensie met hoofdletters laten beginnen, maar deze oerkreet kwam recht uit mijn hart. Meer dan een jaar geleden kocht ik dit boek, ik probeerde het te lezen en ik ben na honderd pagina's gestopt. Erg, hè? Ik kon er niet doorheen komen en stiekem wilde ik dat ook niet, want Murakami valt onder literatuur en literatuur is eng.

Bijna twee maanden geleden waagde ik een nieuwe poging. Ik nam het boek (dat bijna dertienhonderd pagina's telt) mee naar Griekenland - in mijn handbagage. Eergisteren bereikte ik eindelijk de laatste pagina en kan dit hoofdstuk worden afgesloten. Man, man, man, wat een uitdaging. Eigenlijk zijn dit drie boeken, maar omdat het verhaal gewoon doorloopt en mijn druk ze alle drie bevatte, schrijf ik één recensie.


Het verhaal gaat over Tengo en Aomame (Tengo is een voornaam en Aomame een achternaam, maar toch worden ze het hele boek zo genoemd) die allebei dertig worden en elkaar op hun tiende voor het laatst hebben gezien. Zonder dat ze het van elkaar weten, zijn ze elkaar nooit vergeten. Terwijl Tengo instemt om een boek van een zeventienjarig meisje zó te herschrijven dat het een belangrijke prijs kan winnen, klimt Aomame over de snelweg en belandt ze in een wereld waarin twee manen aan de hemel staan. De twee hoofdpersonen beleven allerlei avonturen en vragen zich af of ze elkaar ooit weer zullen ontmoeten.

Ik heb geen flauw idee wat ik van dit boek vind. Serieus. Een plot hoef je niet te verwachten, hoewel dit boek van alles wat ik van Murakami heb gelezen wel de meeste plotelementen bevat. De vertaling is krankzinnig goed. Op heel veel pagina's staan voetnoten waarin componisten, schrijvers, denkers en Japan worden uitgelegd. Dat is echt heerlijk. Oké, ik heb besloten hoe ik mijn mening over dit boek ga vormen: ik ga alle drie de delen los bespreken, kort.

Het eerste boek is een ramp. Normaal doe ik ongeveer een dag over een boek, soms twee uurtjes, soms een hele nacht. Over 1q84 - deel 1 heb ik een maand gedaan. Ik was allang terug uit Griekenland toen ik door kon naar het volgende deel. Tengo en Aomame krijgen om de beurt een hoofdstuk. Mijn probleem is niet alleen de stijl, die rijk en dromerig is en heel veel verwijzingen naar personen en bijvoorbeeld klassieke muziek bevat, mijn probleem is ook Tengo. Aomame is héél interessant. Haar hoofdstukken zijn bloedstollend spannend, haast een thriller. Dat is sowieso sterk aan dit boek als geheel: elk genre dat je kunt bedenken, zit erin. 1q84 is een fantasywereld, avondjes stappen uit chicklits komen voor, horrorbeschrijvingen komen langs, een klein gedeelte is verteld vanuit een tienjarig meisje, er zit een kort verhaal in (Het Kattenstadje) en ook overpeinzingen die verdacht veel op essays lijken. Maar ik dwaal af, ik wil het in deze alinea alleen over het eerste boek hebben. Tengo's verhaallijn begint met een hoofdstuk vol dialoog tussen hem en een bevriende redacteur. Dat is ronduit saai om te lezen. Het wordt ook niet beter. Murakami beschrijft rustig heel lange maaltijden die de hoofdpersoon in zijn eentje nuttigt, wandelingen die hij maakt en gedachten die door zijn hoofd kronkelen. Dat heeft zijn charme en toch kon ik dat in het eerste boek niet hebben. Oh, en er zitten écht gruwelijke dingen in dit boek. Ik heb het een week niet meer aangeraakt nadat er een kind zo heftig was verkracht dat ze later nooit meer kinderen zou kunnen krijgen.

Boek twee is fantastisch. Het Kattenstadje wordt daar geïntroduceerd. Dat is oprecht één van de beste korte verhalen die ik ooit heb gelezen en zeker de engste. Hier worden sommige dingen uit het eerste boek afgezwakt en de climax van het plot wordt hier ook bereikt. Tengo begint interessant te worden, de beschrijvingen zijn heerlijk en vol ritme. Dit boek las ik in een dag uit. Wat me wel opviel op dit punt, is dat Murakami bij elke vrouw iets over haar borsten moet zeggen. In elk geval is dit boek voor mij duidelijk het beste van de drie. Dat komt ook doordat ik Japan heb leren kennen, de werelden heb leren kennen en de personages heb leren kennen. Hun verleden en heden zijn samengekomen en de spanning wordt sterker dan hij ooit was.

Het laatste deel las ik in iets minder dan een week. Ik was vol verwachting, maar niet al mijn verwachtingen werden ingelost. Murakami vertelt twee keer dat 'de stilte zwanger was' van iets. Ook lijkt een personage dat hiervoor heel sterk was opeens een soort Rapunzel die gered moet worden uit haar toren. Heel veel verhaallijnen worden niet afgesloten, bijna alle vragen die ik had zijn na het einde onbeantwoord gebleven. Op de één na laatste pagina staat de meest verschrikkelijke seksscène van het boek (en er zitten redelijk wat verschrikkelijke seksscènes in) die nogal onverwacht komt en niet erg realistisch lijkt (ik zou hier zo graag dieper op ingaan, dat kan ik alleen niet zonder alles te verraden). Het einde is simpel. Tussendoor zitten weer steengoede stukken hoor, er zijn echt beschrijvingen die me raken of zinnen die ik zes keer heb overgelezen omdat ze zo prachtig zijn. Ten slotte kan ik nog een genre aan dit boek toevoegen: eigenlijk is het een sprookje.

De personages in het boek zijn heerlijk. Zo is er een oude dame die mannen die schuldig zijn aan huiselijk geweld laat doden. Er is ook een homoseksuele lijfwacht/bewaker/sandwichmaker die de allerbeste spion en moordenaar ter wereld lijkt. Hij heeft een herdershond die graag spinazie eet. Er is ook een zeventienjarig meisje dat misschien niet menselijk is en misschien wel.

Als je je laat meeslepen door Murakami's stijl, het sprookjesachtige, niet te veel plot verwacht, gek bent op referenties naar filosofie e.d. én houdt van paginalange beschrijvingen waarin de hoofdpersoon in zijn eentje in een flat zit, moet je dit boek lezen. Als je normaal niet zo veel leest of afhaakt wanneer je iets niet meteen begrijpt, zou ik het links laten liggen.

Wat de boodschap van 1q84 (Qutienvierentachtig, mocht je ernaar willen vragen in de boekhandel) precies is, weet ik niet. Daarvoor ben ik niet literair genoeg, ik lees veel te weinig literatuur. Wat ik eruit heb gehaald, is dat de auteur wil zeggen dat je uiteindelijk je eigen keuzes maakt, in elke wereld je je ook bevindt. Je moet het zélf doen, jij bent sterker dan het lot.
Oh, en ook niet onbelangrijk: ga op tijd weg uit het kattenstadje, want dat bestaat niet.

Een cijfer zal ik niet geven, omdat ik gewoon niet ervaren genoeg ben om dit boek te beoordelen. Ik ben er behoorlijk van onder de indruk, zowel positief als negatief.

3 opmerkingen:

  1. hoe kun je een boek in 1 dag lezen ?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Gewoon beginnen! Een goed boek kan je gewoon niet meer wegleggen.

      Verwijderen
  2. Lees het twee keer.... beste boek ooit gelezen.

    BeantwoordenVerwijderen