donderdag 10 juli 2014

Recensie: Het Spel der Tronen - George R.R. Martin

Het moest een keer gebeuren: ik heb een boek aangetikt dat ik al een keer gelezen heb. Het Spel der Tronen is het eerste deel uit de serie Een Lied van IJs en Vuur, geschreven door George R.R. Martin, die toevallig vandaag tegen een gedeelte van zijn fans heeft gezegd dat die op kunnen rotten. Martin staat bekend als een langzame schrijver (het meest recente boek uit Een Lied van IJs en Vuur kwam uit in 2011, dat ervoor in 2005 en er is nog geen zicht op de releasedatum van een nieuw deel).

Dat is ook precies de reden dat ik die boeken verder niet lees en in plaats daarvan de serie volg. Normaal doe ik dat echt nooit, ik ben zelfs zo'n persoon die weigert bepaalde films te zien omdat ik ben bang dat ze het boek waarop ze gebaseerd zijn verpesten. Maar goed, Game of Thrones is een topserie en ik heb echt geen zin om nog tien jaar op een ontknoping van de boekenreeks te wachten, dus vandaar de uitzondering. Deze recensie is overigens spoilervrij voor alle boeken en de televisieserie.


Het Spel der Tronen gaat heel simpel gezegd over de strijd tussen de familie Stark, heersers van het Noorden, en de familie Lannister, heersers van het Zuiden. Parallel daaraan heb je de verhaallijn van broer en zus Targaryen, die noodgedwongen op het naastgelegen continent leven, omdat hun hele familie is uitgemoord. Hoewel de serie fantasy is, is dat in dit boek (op wat details na) nauwelijks te merken: het verhaal had zich net zo goed in de middeleeuwen kunnen afspelen, waar de auteur zijn inspiratie ook vandaan gehaald heeft. Het verhaal is gebaseerd op de Rozenoorlogen, waar de familie Lancaster de inspiratie voor de Lannisters is geweest en de familie York voor de Starks.

In de Vakantiebieb staat de Nederlandse versie van het boek. Over het algemeen heb ik een heel groot respect voor vertalers - er is één vertaalster die ik boycot, vandaar de 'over het algemeen' - want het lijkt me echt ontzettend moeilijk om boeken te vertalen en zeker boekenseries, omdat je nog niet weet of een naam of plaats later nog een betekenis krijgt. In de Harry Potter serie is er bijvoorbeeld een Bella Zabini in het eerste deel, die later een jongen bleek te zijn en dus maar Benno is genoemd. Ook is Godric's Hollow eerst vertaald als Halvemaanstraat, maar dat bleek later een dorp te zijn en dat is dus Godrics Einde geworden.

Ik weet dat er diverse discussies zijn over het vertalen van namen, maar ik heb daar zelf niet zo'n problemen mee. Het zou heel raar staan om in een volledig Nederlands boek de naam 'Jon Snow' te zien staan - dan past 'Jon Sneeuw' beter. Je kunt je afvragen of 'Renling' een verbetering is voor 'Renly' (persoonlijk vind ik van niet), maar dat is een uitzondering. En oké, ik kan het niet laten, ook al zit ze nog niet in dit boek: 'Margaery' vertalen als 'Marjolij' is echt een doodzonde. Het komt misschien door mijn eigen naam dat ik dat denk, maar plak die n erachter of maak er 'Marjolijne' van als je het wat ouderwetser wilt hebben (en pak de ei in plaats van de ij, dat is namelijk de naam van het kruid). Oh, en 'Nachtwacht' als vertaling voor 'Night's Watch' doet me wel heel erg denken aan een bepaald schilderij - 'Wacht van de Nacht' had dat al minder gemaakt. Verder vind ik de vertaling prima en sommige zinnen zijn zelfs mooier geworden dan de oorspronkelijke Engelse variant (ja, ik las dit boek eerder in het Engels). De achternaam 'Greyjoy' is vertaald als 'Grauwvreugd' en dat is wat mij betreft een pareltje.


Inhoudelijk is dit boek lastig te beoordelen. Ik ben namelijk niet zo'n fan van de combinatie kinderen en seks(uele verwijzingen), maar ik heb begrepen dat mensen in de Middeleeuwen eerder volwassen waren en aangezien het boek daarop is gebaseerd, zal dat wel logisch zijn of zo. Je leest ook vanuit kinderen die nog niet in de puberteit zitten, zoals bijvoorbeeld Bran of Arya, en die klinken wel heel volwassen voor hun leeftijd. Qua stijl zit het wel goed: het is lekker vlot geschreven, het is interessant en de schrijver heeft het lef om een hoofdpersoon te vermoorden. Doordat er van perspectief gewisseld wordt, blijft het boek afwisselend en vallen de overduidelijke hints naar het einde minder op. Het is een compliment van de schrijver dat dit boek bijna letterlijk naar naar televisieserie is vertaald, in tegenstelling tot latere delen.

Dingen die niet letterlijk zijn vertaald, zijn bepaalde personages: in dit boek wordt de relatie tussen Jon Sneeuw en Catelyn Tulling/Stark meteen duidelijk. Geen enkel personage is goed en waar de serie bepaalde personages 'helpt' door er een acteur met charisma voor te casten (Iain Glenn als Jorah Mormont) of door bepaalde uitspraken en handelingen te schrappen (Catelyn) of door er een 'knappere' acteur neer te zetten (Peter Dinklage als Tyrion Lannister), zijn de boeken genadelozer. Dat maakt het verhaal menselijk en geloofwaardig.

De verhaallijn van Daenerys Targaryen is de leukste in dit boek. Dat komt vooral door de ontwikkeling die ze doormaakt. En vooruit, ik geef het toe, ze reist mee met een paardenvolk en paarden zijn altijd een pluspunt. Het boek is mysterieuzer en sfeervoller dan de serie, waardoor je zeker bij haar verhaallijn het gevoel hebt dat er iets broeit en hoewel je al die tijd verwacht wat er gaat gebeuren, is de climax prachtig. De Nederlandse vertaling is ook hier uitstekend.


Het boek is op sommige punten redelijk grof en daarom is het fijn dat er een familie als de Starks in zit, want laten we eerlijk zijn: iedereen wil in het eerste boek en het eerste seizoen gewoon dat die op de IJzeren Troon komt om het continent Westeros te regeren. Dit boek is in tegenstelling tot de latere delen fijn overzichtelijk en je hoeft nooit lang te wachten voordat je favoriete personage(s) weer aan het woord komt/komen. Een minpuntje is het feit dat een bepaald personage fouten maakt die je gezien zijn status niet zou verwachten en die wel erg dom zijn in deze fictieve wereld, maar de manier waarop hij daarvoor boet maakt alles goed.

Dit is gewoon een goed, spannend boek en na afloop wil je meteen deel twee lezen. Het is geschikt voor mensen die net zoals ik niet zo heel veel met fantasy hebben, omdat de fantasy (nog) ondergeschikt is aan de intriges. Dat is misschien nog wel het beste van dit boek: de spanning tussen verschillende families, de bom die langzaam naar ontploffen toe werkt. Dit boek is ook niet voor kinderen bedoeld en iedereen kan dood en het goede overwint meestal niet, wat verfrissend is. Natuurlijk is dit niet wereldschokkend goed geschreven, duurt het veel te lang voor er weer een deel verschijnt en kom je bedrogen uit als je een nieuw In de Ban van de Ring-idee verwacht, maar het is ontzettend vermakelijk en zowel in het Engels als het Nederlands een boek dat je niet makkelijk weg kunt leggen.

Cijfer: 8,5

Geen opmerkingen:

Een reactie posten